
คนที่มีเงินพอซื้อเครื่องฟอกอากาศมีกี่คน คนที่มีเงินพอซื้อเครื่องกรองน้ำมีกี่คน คนที่มีเงินซื้ออาหารออแกนิกส์มีกี่คน คำถามที่ถามกำลังกลายเป็นสิ่งจำเป็นที่เราต้องซื้อ (แต่อันที่จริงไม่ควรต้องซื้อ)
ถ้าจะพูดถึงปัจจัยจำเป็นพื้นฐานของการดำรงชีวิตของมนุษย์เราคงหนีไม่พ้น 3 สิ่ง ได้แก่ “อากาศ น้ำ และอาหาร” อากาศที่บริสุทธิ์ น้ำสะอาดสำหรับดื่ม และอาหารมีประโยชน์ แต่ดูเหมือนว่าเดือนนี้ประเทศไทยจะมีเรื่องให้ต้องกังวลครบทั้งสามอย่าง

เริ่มจากน้ำ ข่าวปัญหาน้ำปนเปื้อนในแม่น้ำสาย แม่น้ำกก และอีกหลายจุด ทำให้เกิดคำถามสำคัญว่า แม่น้ำซึ่งเคยเป็นแหล่งน้ำหล่อเลี้ยงผู้คนและชุมชน ยังเป็นแหล่งน้ำที่ปลอดภัยหรือไม่ น้ำที่เราเคยคิดว่าเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีให้ใช้อย่างไม่สิ้นสุด วันนี้กลับกลายเป็นสิ่งที่ต้องเฝ้าระวังและตรวจสอบ (17 พ.ย.2569 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์รายงานว่าสารหนูในแม่น้ำกกเพิ่มขึ้นจากเดิม 25 เท่า และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขแจ้งประชาชนหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำและการใช้น้ำจากแม่น้ำกก)
ต่อด้วยอากาศ ปัญหาฝุ่น PM2.5 ที่วนกลับมาทุกปี จนแทบจะกลายเป็นฤดูกาลประจำประเทศไทย เราต้องคอยดูค่าฝุ่นก่อนออกจากบ้าน ต้องใส่หน้ากาก ต้องเปิดเครื่องฟอกอากาศ และต้องคิดอยู่เสมอว่าวันนี้อากาศที่หายใจเข้าไปปลอดภัยแค่ไหน เรื่องที่ควรเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของทุกคนกลับกลายเป็นสิ่งที่ต้องลงทุนเพื่อปกป้องตัวเอง
และสุดท้ายคืออาหาร ข่าวสารพิษและสารปนเปื้อนในอาหาร จากแหล่งน้ำและจากขยะพิษ ยิ่งทำให้ความเชื่อมั่นในการบริโภคสั่นคลอน จากเดิมที่เราคิดว่าการเลือกกินอาหารที่สะอาดและมีประโยชน์คือการดูแลสุขภาพ วันนี้แม้แต่ผัก ผลไม้ หรืออาหารที่วางขายทั่วไป ก็ยังมีคำถามว่าปลอดภัยจริงหรือไม่
ลองคิดดูว่า น้ำที่ดื่มเข้าปากแต่ละอึก มันปลอดภัยไหม อากาศที่หายใจเข้าไปแต่ละเฮือก มันสะอาดไหม และอาหารที่กินเข้าไปแต่ละคำ มันมีสารปนเปื้อนไหม โดยปกติคนเราดื่มน้ำวันละ 2-3 ลิตร หายใจ 17,000-25,000 ครั้งต่อวัน กินอาหารวันละ 3 มื้อ ถ้ามันไม่ปลอดภัย คนไทยน่าจะอุดมสารพิษระดับมนุษย์กลายพันธุ์เลยทีเดียว
สิ่งที่น่ากังวลไม่ใช่เพียงปัญหาแต่ละเรื่องที่เกิดขึ้น แต่คือการที่สังคมเริ่มคุ้นชินกับปัญหาเหล่านี้ เราออกจากบ้านโดยไม่ใส่หน้ากากอนามัย เราเปิดน้ำประปาโดยคิดว่ามันปลอดภัย เราซื้ออาหารสำเร็จรูปหรืออาหารริมทางเป็นปกติ แต่จริงๆ แล้ว เรื่องเหล่านี้ไม่ควรเป็นภาระที่ประชาชนต้องรับมือกันเองทั้งหมด การมีน้ำสะอาด อากาศบริสุทธิ์ และอาหารปลอดภัย ไม่ใช่ความหรูหรา ไม่ใช่สิทธิพิเศษของคนมีเงิน และไม่ใช่เรื่องที่ใครควรต้องจ่ายเพิ่มเพื่อให้ได้มา มันคือคุณภาพชีวิตขั้นพื้นฐานที่ทุกคนควรได้รับ
เราไม่จำเป็นต้องรอให้เกิดวิกฤตใหญ่กว่านี้ เราต้องเริ่มจริงจังกับการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม การจัดการขยะ โดยเฉพาะขยะอิเล็กทรอนิกส์ (รวมถึงการเอาผิดผู้ที่คอรัปชันด้วยนะ) เพราะสุดท้ายแล้วเศรษฐกิจจะเติบโตแค่ไหน เทคโนโลยีจะก้าวหน้าเพียงใด หรือประเทศจะมี GDP สูงขึ้นเท่าไร ก็อาจไม่มีความหมาย หากประชาชนยังต้องกังวลกับคำถามง่ายๆ สามข้อในทุกวัน และไม่ใช่แค่คำถามพื้นฐานที่ประชาชนทั่วไปถาม แต่อาหารไม่ปลอดภัยกำลังกระทบการส่งออกอาหาร อากาศเสียกำลังกระทบการท่องเที่ยว OECD ระบุว่าการท่องเที่ยวมีสัดส่วน 5.5% ของ GDP ไทย และเกี่ยวข้องกับการจ้างงาน 12% เป็นภาคเศรษฐกิจที่มีความอ่อนไหวต่อภาพลักษณ์ด้านสิ่งแวดล้อม และ World Bank ระบุว่าความเสียหายทางเศรษฐกิจจาก PM2.5 ในไทยอยู่ที่ประมาณ 45,300 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี หรือ 3.89% ของ GDP

ดังนั้นมันอาจไม่ใช่แค่เรื่องพื้นฐานอีกต่อไป แต่เป็นเรื่องเศรษฐกิจของประเทศ รวมถึงค่าใช้จ่าย เช่น ค่าใช้จ่ายรักษาโรคทางเดินหายใจและโรคจากสารปนเปื้อน ภาระงบประมาณโรงพยาบาลและหลักประกันสุขภาพ ค่าใช้จ่ายส่วนตัวของครัวเรือนเพิ่มขึ้น ครัวเรือนต้องซื้อเครื่องกรองน้ำ เครื่องฟอกอากาศ และอาหารที่ผ่านการรับรอง
น้ำสะอาด อากาศบริสุทธิ์ และอาหารปลอดภัย ไม่ใช่ความหรูหรา แต่เป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์ องค์การสหประชาชาติ (United Nations) ได้รับรองหลักการสิทธิมนุษยชนในการมีสิ่งแวดล้อมที่สะอาด มีสุขภาพดี และยั่งยืน (The Human Right to a Clean, Healthy and Sustainable Environment) อย่างเป็นทางการในปี 2022 สำหรับคนไทยนี่เป็นเรื่องที่เราเท่าเทียมและเป็นค่าเสียหายที่เกินประเมิน
บทความโดย นายวีรพล สวรรค์พิทักษ์
Chief Marketing Officer (CMO): ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายการตลาดของ บริษัท อีมิแน้นท์แอร์ (ประเทศไทย) จำกัด



